ประวัติ

สถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาแห่งยูนนานถือกำเนิดขึ้นหลังจากมีการก่อตั้งประเทศจีนใหม่ โดยมีประวัติย้อนหลังไปถึงยุคต้นทศวรรษ 1960 ในปี ค.ศ. 1963 มีการจัดตั้งกลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ขึ้นภายในสถาบันวิจัยประวัติศาสตร์มณฑลยูนนาน และได้เริ่มมีการทำวิจัยอย่างเป็นระบบในเรื่องประวัติศาสตร์  ชาติพันธุ์วิทยา และเรื่องอื่น ๆ ของประเทศเมียนมาร์ (พม่า) ไทย และประเทศอื่น ๆ ในคาบสมุทรอินโดจีน ก่อนที่การทำวิจัยจะชะงักงันไปในช่วงปฏิวัติทางวัฒนธรรมครั้งใหญ่ กลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้รวบรวม เอกสารประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ได้จากประวัติศาสตร์ราชวงศ์ทั้ง 24 ราชวงศ์ของจีน (Historical Documents about Southeast Asia from the Histories of China’s 24 Dynasties) รวมเอกสารประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยูนนาน (จากบันทึกความทรงจำสมัยราชวงศ์หมิง) (Collection of Historical Documents about Yunnan (from the Memoir of the Ming Dynasty) )และบทคัดย่อเอกสารประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเวียดนาม พม่า ไทย และลาว (จากบันทึกความทรงจำสมัยราชวงศ์ชิง) (Extracts of Historical Documents about Vietnam, Burma, Thailand, and Laos (from the Memoir (of the Qing Dynasty))

ใน ปี ค.ศ. 1972 ได้มีการจัดตั้งสถาบันวิจัยประวัติศาสตร์มณฑลยูนนานขึ้นอีกครั้งและเริ่มมีการทำวิจัยกันใหม่อีกครั้งในหน่วยงานที่ได้รับการขนานนามใหม่ว่าแผนกวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นิตยสารภายในชื่อเอกสารเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asian Documents) ได้รับการตีพิมพ์เป็นครั้งคราว หลังจากปี ค.ศ. 1976 มีการทำวิจัยกันมากขึ้น และในปี ค.ศ. 1979 แผนกนี้เริ่มเปิดให้มีการศึกษาระดับปริญญาโทด้านประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ร่วมสมัย

ใน ปี ค.ศ. 1981 ได้มีการจัดตั้งสถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาแห่งยูนนานขึ้นอย่างเป็นทางการภายในบัณฑิตยสถานด้านสังคมศาสตร์แห่งยูนนาน โดยผนวกรวมแผนกวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแผนกวิจัยเอเชียใต้ของสถาบันวิจัยประวัติศาสตร์มณฑลยูนนานเข้าด้วยกัน ในปี ค.ศ. 1983 มีการปรับเปลี่ยนเอกสารเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นวารสารราย 3 เดือนฉบับใหม่ชื่อ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นสิ่งตีพิมพ์ทางวิชาการในสาขาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาฉบับแรกในจีน ปัจจุบันมีการตีพิมพ์ทั้งในและต่างประเทศ

โครงสร้างองค์กรและบุคลากร

สถาบันยูนนานมีศาสตราจารย์ 4 ท่าน รองศาสตราจารย์ 3 ท่าน ผู้ช่วยวิจัย 8 ท่าน และนักวิจัยรุ่นเยาว์ 4 ท่าน ในแผนกวิจัยดังต่อไปนี้ : การเมืองและเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไทย เมียนมาร์ เวียดนามและเขมร และลาว บุคลากรอื่น ๆ รับผิดชอบแผนกหนังสือและเอกสาร และแผนกธุรการของสถาบันผู้อำนวยการคนปัจจุบันคือ ศาสตราจารย์ หวังชีลู และรองผู้อำนวยการคือ ผู้ช่วยวิจัยหลี่เจียนหมิง

ปัจจุบันสถาบันมีหนังสือกว่า 50,000 เล่ม และเป็นสมาชิกหนังสือพิมพ์และสิ่งพิมพ์รายคาบภาษาจีนกว่าแปดสิบฉบับและนานาชาติประมาณ 90 ฉบับ หนังสือที่สถาบันมีประมาณ 15,000 เล่มเขียนเป็นภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ ญี่ปุ่น ฝรั่งเศส รัสเซีย ไทย เวียดนาม พม่า ลาว และฮินดี ฯลฯ)

ขอบเขตการวิจัย

งานวิจัยของสถาบันมุ่งศึกษาเรื่องประเทศในคาบสมุทรอินโดจีนอันได้แก่ ไทย เมียนมาร์ เวียดนาม ลาว และเขมร โดยมีความสนใจเรื่องประเทศสิงคโปร์ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และประเด็นระดับภูมิภาคมากขึ้นเป็นลำดับ  ขอบเขตการวิจัยครอบคลุมถึงเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ การเมืองระหว่างประเทศความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ประวัติศาสตร์ และชาติพันธุ์วิทยา งานวิจัยที่ทำอยู่ขณะนี้รวมถึงเศรษฐกิจของชาติในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความร่วมมือระดับภูมิภาคและอนุภูมิภาคในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเมืองเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในปัจจุบัน ประเพณีและการก้าวเข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความสัมพันธ์เชิงชาติพันธุ์ และประเพณีของชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศในคาบสมุทรอินโดจีนและในยูนนาน ความร่วมมือทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีระหว่างชาติ  ต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และยูนนาน และประเด็นทางสังคม  สิ่งแวดล้อม และนิเวศน์วิทยาที่เกิดจากการก้าวสู่ความเป็นสมัยใหม่ของชาติต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

นับตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นมาเมื่อยี่สิบเจ็ดปีก่อน สถาบันได้ทำการวิจัยเสร็จสมบูรณ์ไปแล้วหลายร้อยโครงการ มีผลงานออกมาในรูปหนังสือกว่าสี่สิบเล่ม และยังมีวิทยานิพนธ์ งานแปล และเรียงความอีกสองพันเรื่อง ในบรรดางานเขียนกลุ่มหลังนี้ กว่าร้อยเรื่องได้รับการตีพิมพ์ในสิ่งพิมพ์รายคาบระดับชาติชั้น A หรือชั้น B เช่น สังคมศาสตร์จีน (China Social Sciences) ประวัติศาสตร์ศึกษา (History Studies) ประวัติศาสตร์โลก (World History) รายงานวิจัยเรื่องประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์ในบริเวณชายแดนจีน (China Border Areas History and Geography Research Report) เศรษฐกิจโลก (World Economy) เศรษฐกิจและการเมืองโลก (World Economy and Politics) การศึกษาเชิงประวัติศาสตร์เรื่องชาวจีนโพ้นทะเล (Historical Study on Overseas Chinese) ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศยุคใหม่ (Modern International Relations) เอเชียใต้ศึกษา (South Asia Studies) และภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกปัจจุบัน (Current Asia-Pacific Region) งานเขียนกว่าห้าสิบเรื่องได้รับการตีพิมพ์ในสิ่งพิมพ์รายคาบสำคัญ ๆ นอกยูนนาน และประมาณสี่สิบเรื่องได้รับการตีพิมพ์หรือตีพิมพ์ซ้ำในสิ่งพิมพ์รายคาบนานาชาติ ยิ่งไปกว่านั้นรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่นได้นำข้อแนะนำด้านนโยบายที่เสนอไว้ในรายงานผลงานวิจัยหลายสิบเรื่องไปเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจและทำให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาทางสังคมและโครงสร้างทางเศรษฐกิจของมณฑลยูนนานและประเทศจีนโดยรวม

สัมฤทธิผลเชิงวิชาการ และผลต่อสังคม

ตั้งแต่มีการก่อตั้งสถาบันมา ได้มีสัมฤทธิผลเชิงวิชาการและเกิดการค้นพบใหม่ ๆ ในการวิจัยเป็นจำนวนมาก อันเป็นประโยชน์ต่อสังคม

1. 1.การค้นพบใหม่ ๆ ในการวิจัยเรื่ององค์ประกอบทางชาติพันธุ์ของสมัยน่านเจ้าและต้นกำเนิดของชนชาติไทยได้ทำให้เกิดผลใหญ่หลวงทั้งในประเทศและนอกประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศไทย
   

2. 2.รายงานเรื่องผลสำเร็จในด้านประวัติศาสตร์ศึกษาที่ได้ช่วยเติมเต็มช่องโหว่ในงานวิจัยปรากฎอยู่ในสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ รวมถึง ประวัติศาสตร์พม่า (History of Burma) ประวัติศาสตร์ลาว (History of Laos) ประวัติศาสตร์เชิงวัฒนธรรมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Cultural History of Southeast Asia) และพัฒนาการเชิงประวัติศาสตร์ของเชียตะวันออกเฉียงใต้ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง (Historical Development of Southeast Asia since WWII)
   

3. 3.เกิดการค้นพบใหม่ ๆ ในงานวิจัยเชิงการเมืองและเศรษฐกิจเกี่ยวกับประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปัจจุบัน หนังสือสองชุดได้กลายมาเป็นแหล่งอ้างอิงสำคัญในประเทศจีน ได้แก่หนังสือชุดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปัจจุบัน (11 เล่ม) (Contemporary Southeast Asia Series) ซึ่งตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ของชาวเสฉวน (Sichuan People’s Publishing House) ในปี ค.ศ. 1992 และหนังสือชุดระบบเศรษฐกิจของชาติในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในปัจจุบัน (Contemporary Southeast Asian Economies Series) ซึ่งตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยยูนนาน (Yunnan University Publishing House) ในปี ค.ศ. 1996 นับตั้งแต่ ปี ค.ศ. 2000 เป็นต้นมา สถาบันได้เรียบเรียงและตีพิมพ์หนังสือในชุดรายงานเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Report Series) ไปทั้งสิ้น 7 เล่ม (เป็นส่วนหนึ่งของชุดหนังสือสีน้ำเงินของยูนนาน (Yunnan blue-book series))
   

4. 4.เกิดการสร้างผลงานที่เป็นนวัตกรรมในด้านความร่วมมือระดับภูมิภาคและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ สิ่งพิมพ์ในสาขานี้รวมถึง เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และจีนก้าวเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 (Southeast Asia and China Walking into the 21st Century) จากอาเซียนสู่อาเซียนที่ใหญ่ขึ้น (From ASEAN to Greater ASEAN) งานวิจัยเรื่องพัฒนาการสามสิบปีของอาเซียน (Research on ASEAN’S 30-year Development) อาเซียนและภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกในศตวรรษที่ 21 (ASEAN and the Asia – Pacific Region in 21st Century)  แนวโน้มพัฒนาการของอาเซียนและผลกระทบที่มีต่อภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก)  อาเซียนและจีนตรงรอยต่อระหว่างศตวรรษเก่าและศตวรรษใหม่ (ASEAN and China Between the Old and the New Century) และพัฒนาการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของอาเซียน และความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในระดับนานาชาติ (ASEAN Science and Technology Development and International Science and Technology Cooperation)
   

5. 5.ในด้านการวิจัยเรื่องชาติพันธุ์วิทยา ได้เกิดสัมฤทธิผลใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง สิ่งพิมพ์หลัก ๆ ในด้านนี้รวมถึง ชาติพันธุ์ต่าง ๆ ที่อยู่ข้ามพรมแดนในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Cross-Border Ethnic Peoples in Southwest China and Southeast Asia) ชนชาติในคาบสมุทรอินโดจีน (Nationalities in Peninsular Indochina) และ  แรงบันดาลใจและทางเลือก : ประเด็นทางชาติพันธุ์ในประเทศเพื่อนบ้าน และการเปิดสู่โลกของยูนนาน (Inspirations and Choices : Ethnic Issues in Neighboring Countries and Yunnan’s Opening-up) นอกเหนือจากนั้น สถาบันได้มีงานวิจัยจำนวนมากเกี่ยวกับเรื่องความร่วมมือระดับอนุภูมิภาคระหว่างยูนนานและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การปราบปรามยาเสพติดและการห้ามใช้ยาเสพติด และประเด็นอื่น ๆ ผลจากการวิจัยเหล่านี้มีจำนวนมากที่ได้รับความสนใจทั้งในระดับมณฑลและในระดับชาติเลยทีเดียว
   

การแลกเปลี่ยนและกิจกรรมทางวิชาการ

ตั้งแต่ก่อตั้งมา สถาบันได้ส่งคณะต่าง ๆ ไปเยือนประเทศต่าง ๆ กว่าสามสิบครั้งด้วยวัตถุประสงค์ทางวิชาการ เช่น ประเทศไทย ออสเตรเลีย สิงคโปร์ ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส ฟิลิปปินส์ เมียนมาร์ เวียดนาม ลาว อินเดีย นักวิจัยของสถาบันได้เข้าร่วมการประชุมวิชาการระดับนานาชาติอย่างแข็งขันหลายครั้งทั้งในและต่างประเทศ

ในขณะเดียวกัน ทางสถาบันได้ต้อนรับนักวิชาการหลายร้อยคนจากกว่าสามสิบประเทศ และมีความสัมพันธ์ด้านการแลกเปลี่ยนข้อมูลกับสถาบันวิจัยและห้องสมุดมากกว่าสิบแห่งในสหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส ไทย และสิงคโปร์ ได้มีการทำโครงการวิจัยร่วมสองโครงการกับสถาบันเอเชียศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และในปี ค.ศ. 1990 ทางสถาบันเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมนานาชาติเรื่องไทยศึกษาครั้งที่สี่ โดยได้ต้อนรับนักวิชาการกว่า 450 ท่าน (ในจำนวนนั้นมีนักวิชาการต่างชาติ 250 ท่าน) จากยี่สิบเอ็ดประเทศและภูมิภาค